Woonoverlast

De Wijkgerichte Woonoverlastprojecten hanteren de onderstaande definities van woonoverlast en extreme woonoverlast.

Woonoverlast

Het resultaat van het gedrag van een bewoner dat regelmatig of voortdurend optreedt waardoor één of meer omwonenden ernstig in hun woongenot worden gestoord en/of in hun vrijheid worden belemmerd, of waardoor de individuele bewoner zichzelf schade toebrengt tot last van omwonenden.

Het gaat dus om overlast die directe buren van elkaar ondervinden.

Extreme Woonoverlast

Woonoverlast, waarvan door aard en/of frequentie een zodanige dreiging uitgaat dat het welzijn , de gezondheid , de veiligheid en/of de leefbaarheid van omwonenden ernstig wordt aangetast. Deze overlast is meestal gerelateerd aan ernstige psychiatrische problematiek , psychische problematiek, psychosociale problematiek, alcohol - of drugsgebruik , drugshandel , criminaliteit , asociaal gedrag en intimidatie of een combinatie van deze factoren bij de veroorzaker .

Belangrijke elementen in de definitie van (extreme) woonoverlast :

• Het gaat om overlast vanuit de ene woning richting andere woningen. De woning staat alshetware centraal. Niet voor niets hebben we het over woon overlast . Onder woonoverlast wordt dus niet verstaan de overlast die bijvoorbeeld veroorzaakt wordt door jongeren op straat.

• Het gaat om overlast die directe buren van elkaar ondervinden.

• Er moet sprake zijn van overlast die regelmatig of voortdurend optreedt. Het gaat in de regel niet om één enkel incident.

• Van extreme woonoverlast is sprake wanneer het welzijn , de gezondheid , de veiligheid en/of de leefbaarheid van een of meer omwonenden ernstig wordt aangetast. Het gaat om een ernstige verstoring van het woongenot van omwonenden.

• Aan de definitie van extreme woonoverlast zou, als we het hebben over de aard van de overlast c.q. de ernst van de overlast, kunnen worden toegevoegd dat het gaat om woonoverlast die met de reguliere instrumenten van de betrokken organisaties. Juist omdat woonoverlast zoveel verschillende verschijningsvormen kent, is het niet mogelijk om objectieve criteria te benoemen aan de hand waarvan bepaald kan worden of er sprake is van extreme woonoverlast. Duidelijk moet zijn dat niet alle vormen van woonoverlast ook vallen onder de noemer extreme woonoverlast. Er moet nogal wat aan de hand zijn, wil een overlastsituatie in projectverband betiteld worden tot extreme woonoverlast. De zogenaamde huis-tuin-en-keuken woonoverlast valt niet onder het project .

• In de definitie van extreme woonoverlast zijn grofweg twee categorieën aan overlastveroorzakers te onderscheiden. De ene categorie wordt gevormd door mensen die te kampen hebben met ernstige persoonlijke probleem . De andere categorie wordt gevormd door mensen die asociaal gedrag vertonen en anderen willens en wetens overlast bezorgen vanwege crimineel of intimiderend gedrag .

• Een laatste nadere aanvulling betreft een wat bijzondere groep van overlastveroorzakers. Soms komt het voor dat omwonenden de zorg op zich nemen voor een zorgwekkende zorgmijder , maar op den duur de last van deze zorg niet meer kunnen dragen. De aard van de overlast is een andere dan de hiervoor besproken overlast. In het kader van vroegtijdige onderkenning en preventie willen we deze last toch scharen onder het kopje extreme woonoverlast. Meetpunten in deze situaties zijn, de mate waarin de zorgwekkende zorgmijder zichzelf schade toebrengt en de last van de zorg hierover bij de omwonenden.

Kortom : een overlastsituatie is niet gelijk ook een woonoverlastsituatie en een woonoverlast situatie is niet gelijk ook een extreme woonoverlast situatie. Er moet behoorlijk wat aan de hand zijn. Daarbij wordt gekeken naar de aard van de woonoverlast, de frequentie van de woonoverlast, de mate van schade die wordt berokkend aan omwonenden en wordt afgewogen of verwacht mag worden dat de betreffende woonoverlast met de reguliere instrumenten van de afzonderlijke organisatie opgelost of teruggedrongen kan worden. Met reguliere instrumenten wordt bijvoorbeeld bedoeld het uitnodigen van de overlastveroorzaker door de woningcorporatie om afspraken te maken over zijn gedrag , het aanschrijven van de overlastveroorzaker, het op touw zetten van een bemiddelingsgesprek tussen buren , het met nadrukkelijke goedkeuring van de overlastveroorzaker regelen van een verwijzing naar een hulpverleningsinstantie etc.

Extreme woonoverlast kent vele, heel verschillende achtergronden daar waar het de overlastveroorzaker betreft. De overlast die ervaren wordt kent vervolgens weer vele, heel verschillende verschijningsvormen . De overlast kan bestaan uit geluidsoverlast, stankoverlast (bij vervuiling ), treiterijen, intimidatie, bedreiging, ongedierte, stalking, scheldpartijen, opzettelijke vernielingen door je buren , echtelijke ruzies die door je muur heenkomen, verward geschreeuw van je psychotische buurman bij nacht en ontij, het gekerm van je zieke drugsverslaafde buurman, de zorg en de angst voor ongelukken vanwege je dementerende buurvrouw die het gas nog weleens vergeet, de herrie en onderlinge ruzies van de alcoholisten die naast je wonen, de bedreigingen van nachtelijke bezoekers aan je helende of handelende buurman, de pesterijen van buren die een andere bestemming voor je woning hebben, buren die voortdurend en op asociale wijze te kennen geven moeite te hebben met je geaardheid of afkomst , buren die hun kinderen niet aankunnen waarvan jij extreme hinder ondervindt, de buurman die hinderlijk geobsedeerd is geraakt van zijn alleenstaande buurvrouw, compleet uit de hand gelopen burenruzies en ga zo maar door.

Criteria

Vanwege de vele verschillende verschijningsvormen van woonoverlast is het moeilijk om strakke criteria te beschrijven aan de hand waarvan bepaald kan worden of er sprake is van extreme woonoverlast . Extreme woonoverlast is er in vele soorten en maten. Het vasstellen of er sprake is van extreme woonoverlast is de uitkomst van het wegen van een totaal aan factoren.

Om te bepalen of er sprake is van extreme woonoverlast worden de volgende zaken in de overwegingen meegenomen :

• de mate van overlast

• de frequentie van de overlast

• het verloop en de ontwikkeling van de overlast

• de historie van de overlast

• de achterliggende problematiek bij de overlastveroorzaker

• de mate van schade, de ernst van de gevolgen voor de omwonenden

• de explosiviteit van de relatie /communicatie tussen overlastveroorzaker en omwonenden

• de vraag of de meldende instantie met de eigen reguliere instrumenten de overlast zou kunnen terugdringen

• de vraag of de betreffende overlast bij herhaling en verergering met enige fantasie zou kunnen leiden tot een ontruimingsprocedure op basis van woonoverlast

Het is dus een samenstel van factoren welke bepaalt of er sprake is van extreme woonoverlast in het kader van het project . Het gaat om een beoordeling van de totale situatie. In het project vindt deze beoordeling plaats in de Werkgroep , waarbij de coördinator van het project er op toeziet dat er qua beoordeling niet te grote verschillen ontstaan tussen de vijf woonoverlastprojecten in de stad. Het aantal klachten dat omwonenden neerlegt bij de samenwerkende organisaties is dus niet maatgevend in de beoordeling of er in die situatie sprake is van extreme woonoverlast . Het gaat niet om de kwantiteit van de klachten, maar om de kwaliteit van de klachten en meldingen.

Soms is de mate van de overlast doorslaggevend; de directe geluids- of stankoverlast. Soms is die directe overlast wat minder ernstig maar zit het venijn in de frequentie waarin deze directe overlast voorkomt. In weer andere gevallen speelt de historie en de duur van de woonoverlast een doorslaggevende rol . Het kan ook zijn dat een minder ernstige vorm van woonoverlast leidt tot een serie aan heftige burenruzies , treiterijen, intimidaties en bedreigingen. Dan zijn de ernstig conflictueuze verhoudingen, die met de reguliere instrumenten van de aanmeldende organisatie niet meer zijn te normaliseren, aanleiding om te spreken van extreme woonoverlast . Soms bestaat de overlast voor omwonenden uit gerede angst voor onveilige toestanden vanwege het gedrag van de overlastveroorzaker. De gestoorde buurman verzamelt oud papier waarmee hij zijn woning volstapelt, hij is afgesloten van gas- en licht en brandt daarom kaarsjes. De brandweer is al eens uitgerukt. De overlast kan ook bestaan uit het vervelende gedrag van ongure types die bij nacht en ontij rondhangen rond je woning of regelmatig per abuis bij jou aanbellen terwijl ze bij je buurman moeten zijn die heelt, dealt of prostitutie organiseert. Het kan ook zijn dat de extreme woonoverlast bestaat uit ernstige gevoelens van angst en onveiligheid bij omwonenden vanwege het totaal onberekenbare gedrag van de overlastveroorzaker die kampt met zware psychiatrische problematiek of die zeer regelmatig verkeert onder invloed van alcohol of drugs. Frequent voorkomende echtelijke ruzies met geweld die doordringen door de muur van je woning kunnen ook benoemd worden als extreme woonoverlast.

Voorbeeldsituaties

Het gevaar van voorbeeldsituaties is dat potentiële aanmelders zich blind staren op die voorbeelden en al snel denken dat andere situaties die niet in de voorbeelden zijn genoemd niet in aanmerking komen voor een aanpak vanuit het project . De voorbeelden zijn slechts voorbeelden en bestrijken maar een klein gedeelte van de situaties die in het kader van het woonoverlastproject kunnen worden opgepakt.

• Een schizofrene man die in psychotische toestand 's nachts door zijn woning loopt te schreeuwen omdat hij angstig raakt van zijn wanen.

• Een sterk verwaarloosde vrouw, wier woning door huisdieren compleet bevuild is. De stank is niet meer te harden en er komt steeds meer ongedierte je woning in.

• Een beginnend dementerende man, die soms ernstig verward is, het gas aan laat staan en naar wie niemand omkijkt.

• Een pand dat als een soort duiventil wordt gebruikt door een steeds wisselende groep van drugsverslaafden, die met hun gedrag zeer veel overlast veroorzaken.

• Een alcoholist die 's nachts allerlei ongure types mee naar huis neemt met wie hij drinkt. De vechtpartijen later in de nacht.

• Frequente geweldvolle echtelijke ruzies in de woning naast je, die door de muren je woning binnendringen.

• Een ernstig verwarde vrouw die haar woning barricadeert en zich steeds meer afzondert. Die haar dag- nachtritme omgooit en 's nachts niet anders doet dan schuifelen door haar woning. Dat gaat hele nachten zo door en als buur kun je de slaap niet meer vatten.

• De paranoïde man die zonder aanleiding regelmatig ruzie met je maakt, je uitscheldt voor alles wat mooi en lelijk is, omdat hij de stellige indruk heeft dat je een crimineel bent die het op hem gemunt heeft.

• De heler of dealer die met zijn handel vanuit zijn woning ongure types aantrekt die zich bij nacht en ontij rond je woning ophouden en die per abuis midden in de nacht bij jou aanbellen terwijl ze bij je buurman moeten zijn. Als je er wat van zegt word je bedreigd.